Arefe Günü’nün Fazileti ve Önemi

    

Arefe günü, İslam dininde en faziletli ve en kıymetli günlerden biri kabul edilen mübarek vakitlerden biridir. Zilhicce ayının dokuzuncu günü olan Arefe; rahmetin indiği, duaların kabul edildiği, günahların bağışlandığı ve Allah Teâlâ’nın kullarına büyük lütuflarda bulunduğu kutlu bir gündür. Bu gün aynı zamanda hac ibadetinin en büyük rüknü olan Arafat vakfesinin yapıldığı gündür. Bu sebeple Arefe günü yalnızca hacılar için değil, dünyanın dört bir yanındaki bütün Müslümanlar için büyük bir manevi fırsattır.

Müminler tarih boyunca bu günü oruç, dua, zikir, Kur’an tilaveti, sadaka, istiğfar ve tövbe ile değerlendirmişlerdir. Selef-i salihin Arefe gününü yılın en değerli günlerinden biri kabul etmiş, bu günü gaflet içinde geçirmenin büyük mahrumiyet olduğunu söylemişlerdir. Çünkü Arefe günü; affedilme, Allah’a yaklaşma ve manevi arınma günüdür.

Kur’ân-ı Kerîm’de Arefe Gününün İşaretleri

Dinin Tamamlandığını Bildiren Ayet

ٱلۡیَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِینَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَیۡكُمۡ نِعۡمَتِی وَرَضِیتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَـٰمَ دِینࣰا

“Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve size din olarak İslam’ı seçtim.” (Mâide 5:3)

Ayetin Tefsiri 

Müfessirlerin büyük çoğunluğu bu ayetin Arefe günü nazil olduğunu rivayet etmiştir. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Veda Haccı sırasında Arafat’ta bulunduğu esnada bu ayet indirilmiştir. Bu ayet, İslam dininin tamamlandığını ve Allah’ın nimetinin kemale erdiğini ilan eden büyük bir ilahi beyandır.

Abdullah bin Abbas bu ayetin Arefe günü nazil olduğunu söylemiş ve bunun ümmet için en büyük nimetlerden biri olduğunu ifade etmiştir.

Bir Yahudi, Ömer bin Hattâb’a şöyle demiştir:

“Eğer bu ayet bize inseydi o günü bayram ilan ederdik.”

Hz. Ömer radıyallahu anh ise şöyle cevap vermiştir:

“Bu ayetin hangi gün ve hangi yerde indiğini biliyoruz. Resûlullah Aleyhisselam Arefe günü Arafat’ta iken nazil oldu.”

Bu olay Arefe gününün ne kadar büyük ve bereketli bir gün olduğunu açıkça göstermektedir. Çünkü Allah Teâlâ dinin kemalini bu mübarek günde ilan etmiştir.

İbn Kesîr şöyle der:

“Bu ayet Allah’ın ümmete olan en büyük nimetidir. Çünkü din tamamlanmış, başka peygambere ve başka dine ihtiyaç kalmamıştır.”

Fecr Suresindeki On Gece

وَٱلۡفَجۡرِ ۝ وَلَیَالٍ عَشۡرࣲ

“Fecre yemin olsun. On geceye yemin olsun.”( Fecr Suresi 1-2)

Ayetin Tefsiri

Birçok sahabi ve müfessire göre burada geçen “on gece”, Zilhicce ayının ilk on günüdür. Bu on gün içerisinde en faziletli olan gün ise Arefe günüdür.

İmam Kurtubî şöyle der:

“Allah Teâlâ’nın bu günlere yemin etmesi onların büyük fazilet taşıdığını göstermektedir.”

Bu günler ibadet mevsimidir. Mümin bu günlerde daha fazla zikir, dua, sadaka ve ibadetle meşgul olmalıdır.

Şahit ve Şahit Olunan Gün

وَشَاهِدࣲ وَمَشۡهُودࣲ

“Şahit olana ve şahit olunana yemin olsun.”

(Büruc Suresi 3)

Ayetin Tefsiri 

Bazı sahabi ve tabiîn âlimleri ayette geçen “şahit olunan gün”ün Arefe günü olduğunu söylemiştir. Çünkü Arefe günü meleklerin şahit olduğu, hacıların toplandığı, duaların yükseldiği, rahmetin indiği ve Allah’ın kullarıyla meleklere övündüğü gündür. Bu sebeple Arefe günü İslam tarihinde çok büyük bir yere sahiptir.

Arefe Günü Hakkında Hadisler

Allah’ın En Çok Kul Azat Ettiği Gün

«مَا مِنْ يَوْمٍ أَكْثَرَ مِنْ أَنْ يُعْتِقَ اللَّهُ فِيهِ عَبْدًا مِنَ النَّارِ مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ»

“Allah’ın cehennemden en çok kul azat ettiği gün Arefe günüdür.” (Müslim)

Bu hadis Arefe gününün mağfiret günü olduğunu açıkça göstermektedir. Allah Teâlâ bu günde kullarına rahmetiyle yaklaşır, tövbe edenleri affeder ve meleklerine kullarıyla övünür.

İmam Nevevî şöyle buyurmuştur:

“Bu hadis Arefe gününün faziletine dair en büyük delillerdendir.”

Selef âlimleri Arefe günü geldiğinde çok korkar ve aynı zamanda Allah’ın rahmetini ümit ederlerdi. Çünkü bu gün hem bağışlanma hem de kulluğun samimiyetinin ortaya çıktığı gündür.

Arefe Günü Duası

«خَيْرُ الدُّعَاءِ دُعَاءُ يَوْمِ عَرَفَةَ»

“Duaların en hayırlısı Arefe günü yapılan duadır.”(Tirmizî)

Arefe günü dua günü kabul edilmiştir. Mümin kul bu günde dünya ve ahiret için Allah’a yönelir. Özellikle samimi tövbe, istiğfar ve gözyaşıyla yapılan duaların kabulüne dair büyük ümit vardır.

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in en çok yaptığı zikirlerden biri şudur:

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ»

“Allah’tan başka ilah yoktur. O tektir, ortağı yoktur. Mülk O’nundur, hamd O’nadır ve O her şeye kadirdir.”

Bu zikir tevhidin özüdür. Arefe günü bolca okunması tavsiye edilmiştir.

Arefe Orucunun Fazileti

«صِيَامُ يَوْمِ عَرَفَةَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ وَالسَّنَةَ الَّتِي بَعْدَهُ»

“Arefe günü orucunun önceki ve sonraki bir yıllık günahlara kefaret olacağını Allah’tan umarım.”(Müslim)

Bu hadis hacda olmayan Müslümanlar için büyük bir müjdedir. Âlimler burada geçen günahların küçük günahlar olduğunu belirtmişlerdir. Büyük günahların affı için ayrıca samimi tövbe gerekir.

Arefe orucu kişinin nefsini terbiye eder, kalbini yumuşatır ve Allah’a yakınlaşmasına vesile olur. Oruç tutan kimse sadece aç kalmamalı; gözünü, dilini ve kalbini de günahlardan korumalıdır.

Selef âlimleri Arefe orucuna büyük önem verirlerdi. Çünkü bu oruç, nafile oruçların en faziletlilerinden biri kabul edilmiştir.

Mezheplerin Arefe Günü Hakkındaki Görüşleri

Arefe günü, İslam âlimleri tarafından faziletli ve ibadetle değerlendirilmesi gereken mübarek zamanlardan biri olarak kabul edilmiştir. Dört büyük Sünnî mezhep olan Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde Arefe gününün fazileti, özellikle hac ibadeti ve Arefe orucu bağlamında ele alınmıştır.

Mezhepler arasında bazı ayrıntılarda farklı görüşler bulunsa da Arefe gününün hacda olmayan Müslümanlar için oruç, dua, zikir, istiğfar ve diğer salih amellerle değerlendirilmesi konusunda genel bir teşvik vardır.

Hanefî Mezhebi

Hanefî mezhebinde Arefe günü, hac ibadeti dışında bulunan Müslümanların ibadetlerini artırmaları gereken faziletli günlerden biri olarak değerlendirilmiştir. Özellikle Arefe orucu, hacda bulunmayan kimseler için faziletli bir nafile ibadet olarak görülmüştür.

Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Arefe orucunun faziletine dair hadisleri sebebiyle Hanefî âlimleri, hacda olmayan kimselerin Arefe günü oruç tutmasını güzel ve sevaplı bir amel olarak değerlendirmişlerdir.

Bununla birlikte Arafat'ta bulunan hacının durumu farklıdır. Hacı, Arafat vakfesi sırasında dua, zikir ve diğer ibadetlerle meşgul olacaktır. Bu nedenle hac ibadetini yerine getiren kişinin oruç sebebiyle güçten düşmemesi önemlidir. Özellikle Arafat'ta yapılması gereken ibadetleri ve duaları rahatlıkla yerine getiremeyecekse oruç tutmaması daha uygun görülmüştür.

Hanefî anlayışında Arefe gününün yalnızca oruçtan ibaret olmadığı da özellikle vurgulanmalıdır. Mümin bu günü dua, istiğfar, Kur’an tilaveti, zikir, salavat, sadaka ve diğer hayırlı amellerle değerlendirebilir.

Şâfiî Mezhebi

Şâfiî mezhebinde de Arefe günü orucu önemli ve faziletli nafile ibadetlerden biri kabul edilmiştir. İmam Şâfiî ve Şâfiî âlimleri, hacda bulunmayan Müslümanların Arefe günü oruç tutmalarını faziletli görmüşlerdir.

Arefe günü, özellikle Allah Teâlâ'ya dua ve niyazın artırılması gereken bir zaman olarak değerlendirilmiştir. Mümin, bu günü yalnızca bedenî bir ibadet olan oruçla değil, kalbin Allah'a yönelmesi ve dilin zikirle meşgul olmasıyla da değerlendirmelidir.

Şâfiî âlimleri Arefe gününde dua etmeye, Allah'tan bağışlanma dilemeye ve hayırlı amelleri çoğaltmaya önem vermişlerdir. Müslümanın hem dünya hem de ahiret hayatı için Allah Teâlâ'dan hayır istemesi, günahlarından tövbe etmesi ve Müslümanlar için dua etmesi güzel amellerdendir.

Hacda bulunan kimse açısından ise Arafat'ta güçlü kalmak ve vakfeyi ibadet ve dua ile en güzel şekilde gerçekleştirmek önceliklidir. Bu nedenle hacının kendisini zayıflatacak bir ibadeti tercih etmemesi gerektiği üzerinde durulmuştur.

Mâlikî Mezhebi

Mâlikî mezhebinde de Arefe günü orucu, hacda olmayan kimseler açısından müstehap ve faziletli bir ibadet olarak değerlendirilmiştir. Müminin bu günü oruçla birlikte dua, zikir, istiğfar ve diğer salih amellerle değerlendirmesi teşvik edilmiştir.

İmam Mâlik ve Mâlikî âlimlerinin değerlendirmelerinde, hac ibadetinin şartları ve hacının içinde bulunduğu durum ayrıca dikkate alınmıştır. Arafat'ta bulunan hacının asıl amacı vakfeyi gerçekleştirmek, Allah Teâlâ'ya dua etmek ve hac ibadetinin gerektirdiği görevleri yerine getirmektir.

Bu nedenle hacının Arafat'ta güçsüz düşmesine sebep olabilecek oruçtan kaçınması daha uygun kabul edilmiştir. Çünkü hac ibadetinde kişinin bedensel gücünü koruması, dua ve ibadetlerini sağlıklı şekilde yerine getirmesi önem taşır.

Hacda olmayan Müslümanlar ise Arefe gününün bereketinden oruç, zikir, dua ve sadaka gibi salih amellerle yararlanmaya çalışabilirler.

Hanbelî Mezhebi

Hanbelî mezhebinde Arefe gününün fazileti konusunda güçlü bir teşvik bulunmaktadır. İmam Ahmed b. Hanbel ve Hanbelî âlimleri, özellikle hacda olmayan Müslümanların Arefe günü oruç tutmalarını faziletli kabul etmişlerdir.

Arefe günü, dua, zikir, istiğfar, tekbir ve tehlil gibi ibadetlerin artırılması gereken mübarek bir zaman olarak değerlendirilmiştir. Müminin bu günü gaflet içerisinde geçirmek yerine Allah Teâlâ'yı çokça anması ve O'na yönelmesi tavsiye edilmiştir.

Hanbelî âlimleri de Arafat'ta bulunan hacının durumunu ayrıca ele almışlardır. Hacının Arafat'ta dua ve ibadetle meşgul olması, vakfeyi huzur ve güç içerisinde gerçekleştirmesi önceliklidir. Bu nedenle hacının kendisini zayıflatacak şekilde oruç tutması uygun görülmeyebilir.

Dört Mezhebin Ortak Noktası

Dört mezhebin görüşleri birlikte değerlendirildiğinde Arefe günüyle ilgili önemli bir ortak nokta ortaya çıkmaktadır. Hacda olmayan Müslümanların Arefe günü oruç tutması faziletli kabul edilmiştir.

Ancak Arefe gününün fazileti yalnızca oruçla sınırlı değildir. Mümin bu mübarek günü farklı salih amellerle değerlendirebilir. Bunlar arasında;

• Oruç tutmak,
• Farz namazları özenle kılmak,
• Nafile namazları artırmak,
• Kur'an-ı Kerîm okumak,
• Dua etmek,
• İstiğfar etmek,
• Tevbe etmek,
• Tekbir ve tehlil getirmek,
• Salavat getirmek,
• Sadaka vermek,
• İhtiyaç sahiplerine yardım etmek,
• Anne ve babaya iyilik etmek,
• Akrabalık ilişkilerini güçlendirmek,
• İnsanların gönlünü almak,
• Kul haklarından sakınmak,
• Müslümanlar için dua etmek

gibi birçok güzel amel bulunmaktadır.

Dolayısıyla Arefe gününü değerlendirmek isteyen bir Müslümanın kendisini yalnızca tek bir ibadete sınırlaması gerekmez. Önemli olan, Allah Teâlâ'nın rızasını kazanma niyetiyle günü mümkün olduğunca salih amellerle değerlendirmektir.

Hacıların Arefe Günü Oruç Tutması

Dört mezhebin değerlendirmelerinde dikkat çeken konulardan biri, Arafat'ta bulunan hacının oruç tutması meselesidir.

Hac ibadeti, bedenî güç ve dayanıklılık gerektiren önemli bir ibadettir. Arafat günü hacıların uzun süre dua, zikir ve ibadetle meşgul olmaları söz konusudur. Bu nedenle kişinin oruç sebebiyle güçten düşmesi veya ibadetlerini gerektiği gibi yerine getirememesi istenen bir durum değildir.

Nitekim Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Arafat'ta oruç tutmadığına dair rivayetler bulunmaktadır. Bu sebeple hacda bulunan kimsenin, özellikle orucun kendisini zayıflatacağı ve ibadetlerini olumsuz etkileyeceği durumda oruç tutmaması daha uygun görülmüştür.

Burada önemli olan husus, Arefe orucunun hacda olmayan Müslümanlar için faziletli olması ile Arafat'taki hacının durumunun birbirinden ayrılmasıdır.

Arefe Günü Dua ve Zikir

Arefe günü bütün mezheplerin genel ibadet anlayışı içerisinde dua ve zikir açısından da önemli bir yere sahiptir. Mümin bu günü Allah Teâlâ'yı daha çok anarak, O'ndan bağışlanma dileyerek ve ihtiyaçlarını yalnızca O'na arz ederek değerlendirebilir.

Dua ederken kişinin yalnızca dünyevî isteklerini değil, imanının güçlenmesini, günahlarının bağışlanmasını, güzel ahlak sahibi olmayı ve ahiret saadetini de istemesi gerekir.

Arefe günü;

“Allah'ım! Günahlarımı bağışla, tövbemi kabul et, kalbimi imanla güçlendir, beni doğru yoldan ayırma ve beni rızana uygun yaşayan kullarından eyle.”

şeklinde samimi dualar edilebilir.

Ayrıca ailemiz, yakınlarımız, hastalar, ihtiyaç sahipleri, vefat edenler ve bütün Müslümanlar için dua etmek de güzel bir davranıştır.

Mezhepler Arasındaki Farklılıkların Değerlendirilmesi

Dört mezhep arasındaki farklılıklar, Arefe gününün faziletini ortadan kaldıran farklılıklar değildir. Aksine bu farklılıklar, İslam hukukunun meseleleri farklı deliller ve usuller çerçevesinde değerlendirdiğini göstermektedir.

Özellikle hacının Arefe günü oruç tutması konusunda yapılan değerlendirmelerde temel amaç, hac ibadetinin sağlıklı ve eksiksiz şekilde yerine getirilmesidir. Hacda olmayan Müslümanlar için ise Arefe orucu, hadislerde bildirilen fazileti sebebiyle önemli bir nafile ibadet olarak görülmüştür.

Bu nedenle Müslüman, mezhepler arasındaki ilmî farklılıkları bir tartışma sebebi yapmak yerine İslam hukukunun zenginliği içerisinde değerlendirmelidir.

Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin görüşleri genel olarak değerlendirildiğinde, Arefe gününün Müslümanlar için büyük bir ibadet ve manevi kazanç fırsatı olduğu görülmektedir.

Hacda olmayan Müslümanlar için Arefe günü oruç tutmak faziletli bir sünnettir. Bunun yanında dua, zikir, istiğfar, Kur'an okuma, sadaka ve diğer salih amellerle bu mübarek günün değerlendirilmesi tavsiye edilmiştir.

Arafat'ta bulunan hacılar için ise durum farklıdır. Hacının vakfeyi, duayı ve diğer hac ibadetlerini güçlük çekmeden yerine getirebilmesi önceliklidir. Bu nedenle oruç tutmanın hacıyı zayıflatması durumunda oruç tutmaması daha uygun görülmüştür.

Arefe günü, oruçtan duaya, zikirden istiğfara, Kur'an okumadan sadakaya kadar pek çok salih amelin gerçekleştirilebileceği müstesna bir gündür. Mümin için en güzel yaklaşım, bu günü Allah Teâlâ'nın rızasını kazanma niyetiyle değerlendirmek ve hayatında yeni bir başlangıç yapmaya vesile kılmaktır.

Arefe Gününde Yapılacak İbadetler

Arefe günü, Müslümanın Allah Teâlâ’ya daha fazla yönelmesi, ibadetlerini artırması, günahlarından tövbe etmesi ve salih amellere yönelmesi için önemli bir fırsattır. Bu mübarek günü değerlendirmek yalnızca tek bir ibadete bağlı değildir. Mümin, gücü ve imkânı ölçüsünde çeşitli ibadet ve hayırlarla Arefe gününü ihya edebilir.

Oruç Tutmak

Arefe günü oruç tutmak, hacda olmayan Müslümanlar için faziletli nafile ibadetlerden biridir. Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Arefe orucunun faziletine dair hadisleri bulunmaktadır.

Arefe orucu tutulurken yalnızca aç ve susuz kalmak değil, orucun manevi anlamına da dikkat etmek gerekir. Mümin dilini kötü sözlerden, gıybetten ve yalandan; gözünü haramdan; kalbini kin ve hasetten korumaya çalışmalıdır.

Oruç, kişinin nefsini terbiye etmesine, sabrını güçlendirmesine ve Allah Teâlâ'nın nimetlerini daha iyi düşünmesine vesile olabilir.

Ancak Arafat'ta bulunan hacının durumu farklıdır. Hac ibadetinin gerektirdiği güç ve dayanıklılık dikkate alınmalıdır. Oruç tutmak hacıyı zayıflatacak ve dua ile ibadetlerini olumsuz etkileyecekse oruç tutmaması daha uygun olabilir.

Kur’an-ı Kerîm Tilaveti

Arefe günü Kur’an-ı Kerîm okumak, her zaman olduğu gibi faziletli bir ibadettir. Mümin bu mübarek günü Kur’an okuyarak ve ayetler üzerinde düşünerek değerlendirebilir.

Kur’an okumaktan maksat yalnızca sureleri hızlı bir şekilde tamamlamak değil, Allah Teâlâ'nın mesajını anlamaya ve hayatımıza aktarmaya çalışmaktır.

Kişi bildiği sureleri okuyabilir, anlamlarını inceleyebilir ve özellikle kendisini etkileyen ayetler üzerinde tefekkür edebilir.

Yâsîn, Mülk, Kehf, İhlâs ve Bakara sûresi gibi sureler okunabilir; ancak bu surelerin özellikle Arefe gününe mahsus olduğuna dair sahih bir delil bulunduğu şeklinde kesin bir hüküm verilmemelidir. Esas olan, Kur’an-ı Kerîm'i okumak, anlamını düşünmek ve onunla amel etmeye gayret etmektir.

İstiğfar Etmek

Arefe günü Allah Teâlâ'dan bağışlanma dilemek ve günahlardan tövbe etmek için güzel bir fırsattır. Mümin geçmişte yaptığı hataları hatırlamalı, günahlarından pişmanlık duymalı ve Rabbinden samimiyetle af dilemelidir.

Şöyle istiğfar edilebilir:

أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ الْعَظِيمَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ

“Estağfirullâhel-azîm ve etûbü ileyh.”

“Yüce Allah’tan bağışlanma diler ve O’na tövbe ederim.”

İstiğfar, yalnızca dil ile söylenen bir söz olarak kalmamalıdır. Mümin, tövbe ettiği günahı terk etmeye ve aynı günaha tekrar dönmemeye samimi şekilde niyet etmelidir.

Dua Etmek

Arefe günü dua etmek için önemli bir fırsattır. Mümin Allah Teâlâ'ya ihtiyaçlarını arz etmeli, günahlarının bağışlanmasını istemeli ve dünya ile ahiret hayatı için hayırlı olanı dilemelidir.

Kişi kendi ailesi, anne ve babası, çocukları, yakınları, hastalar, ihtiyaç sahipleri ve bütün Müslümanlar için dua edebilir.

Dua ederken yalnızca maddi isteklerde bulunmak yerine iman, ihlas, hidayet, güzel ahlak, sağlık, huzur, helal rızık ve ahiret saadeti de istenmelidir.

Ayrıca geçmişte yapılan hatalar için bağışlanma dilemek ve gelecekte Allah'ın rızasına uygun bir hayat yaşayabilmek için yardım istemek güzel bir dua anlayışıdır.

Zikir ve Tehlil

Arefe günü Allah Teâlâ'yı çokça zikretmek de güzel amellerdendir. Mümin, gün içerisinde fırsat buldukça Allah'ı anabilir ve dilini zikirle meşgul edebilir.

“Lâ ilâhe illallah”, “Sübhânallah”, “Elhamdülillah”, “Allahu ekber” ve “Estağfirullah” gibi zikirler yapılabilir.

Özellikle tevhid kelimesi olan “Lâ ilâhe illallah” ile Allah'ın birliğini ifade etmek, müminin imanını ve kulluk şuurunu canlı tutar.

Salavat Getirmek

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'e (s.a.v.) salât ve selâm getirmek de faziletli amellerdendir.

Şöyle salavat getirilebilir:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ

“Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed.”

“Allah'ım! Muhammed'e ve Muhammed'in âline salât eyle.”

Mümin, Arefe günü içerisinde salavatı artırabilir ve Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) sünnetini hatırlayarak onun güzel ahlakını hayatına yansıtmaya çalışabilir.

Sadaka Vermek

Arefe günü ihtiyaç sahiplerini sevindirmek ve Allah'ın verdiği nimetlerden başkalarını da faydalandırmak güzel amellerdendir.

Fakirlere yardım etmek, yetim ve muhtaçları gözetmek, bir ailenin ihtiyacını karşılamak, yemek ikram etmek veya maddi imkânı olmayan bir kimseye destek olmak sadaka kapsamında değerlendirilebilir.

Sadakanın miktarının büyük olması şart değildir. Önemli olan samimi bir niyetle Allah'ın rızasını aramaktır.

Bir Müslümanın küçük bir ihtiyacını karşılamak, onun gönlünü almak veya sıkıntısını gidermek de güzel bir iyilik olabilir.

Tövbe Etmek

Arefe günü kişinin kendi hayatını gözden geçirmesi ve samimi bir tövbe yapması için güzel bir fırsattır.

Mümin, Allah Teâlâ'nın kendisine verdiği ömrü nasıl geçirdiğini düşünmeli ve yaptığı hataları gözden geçirmelidir. Günahlarından vazgeçmeye, kul haklarından temizlenmeye ve bundan sonraki hayatını daha güzel yaşamaya karar vermelidir.

Samimi tövbenin önemli unsurlarından biri, yapılan günahtan pişmanlık duymak ve onu terk etmektir. Eğer işlenen günah kul hakkıyla ilgiliyse mümkün olduğunca hakkı sahibine iade etmek veya helallik istemek gerekir.

Nafile Namaz Kılmak

Arefe günü farz namazların yanında imkân ölçüsünde nafile namazlarla da değerlendirilebilir.

Mümin, farz namazlarını vaktinde ve huşû içerisinde kılmaya öncelik vermeli, ardından kılabileceği nafile namazlarla Allah'a yakınlaşmaya çalışmalıdır.

Ancak Arefe gününe mahsus, dinen belirlenmiş özel bir namaz varmış gibi hareket edilmemelidir. Nafile ibadetler genel olarak Allah'ın rızasını kazanma niyetiyle yapılabilir.

Anne ve Babaya İyilik Etmek

Arefe günü yalnızca bireysel ibadetlerle değil, insanlara yapılan iyiliklerle de değerlendirilebilir.

Anne ve babayı aramak, onların gönlünü almak, ihtiyaçları varsa yardımcı olmak ve akrabalarla güzel ilişkiler kurmak önemli salih amellerdendir.

Hayatta olmayan anne ve babalar için dua etmek, onlar adına sadaka vermek ve hayır yapmak da güzel davranışlardandır.

Akrabaları Ziyaret Etmek ve Gönül Almak

Arefe günü aile bağlarını güçlendirmek için de güzel bir fırsattır. Uzun süredir görüşülmeyen bir akrabayı aramak, kırgınlıkları gidermek ve insanların gönlünü almak Müslümanın güzel ahlakının göstergelerindendir.

Özellikle aile içerisinde yaşanan kırgınlıkların devam ettirilmemesi, mümkünse barışma ve helalleşme yoluna gidilmesi önemlidir.

Kul Haklarından Sakınmak

Arefe günü ibadetlerin yanında kul haklarına da dikkat edilmelidir. Bir insanın malına, onuruna, hakkına veya emeğine zarar verilmişse mümkün olduğunca bu hakkın telafi edilmesi gerekir.

Çünkü Allah Teâlâ'ya karşı işlenen günahlardan tövbe etmek önemli olduğu gibi, kulların haklarına karşı işlenen haksızlıkların da giderilmesi gerekir.

Bu nedenle Arefe günü kişinin kendisine şu soruları sorması faydalı olabilir:

“Kimin hakkına girdim?”

“Kimi kırdım?”

“Kime haksızlık ettim?”

“Kimin gönlünü almam gerekiyor?”

Bu tür bir muhasebe, insanın tövbesini ve kulluk şuurunu güçlendirebilir.

Teşrik Tekbirlerini Getirmek

Kurban Bayramı günlerinde ve Arefe gününün ilgili vaktinden itibaren teşrik tekbirleri konusunda mezhepler arasında ayrıntılı hükümler bulunmaktadır.

“Allahu ekber, Allahu ekber. Lâ ilâhe illallahu vallahu ekber. Allahu ekber ve lillâhil-hamd.”

şeklindeki tekbir, Müslümanların bayram günlerinde Allah Teâlâ'yı yüceltmelerinin önemli ifadelerindendir.

Teşrik tekbirlerinin başlangıç ve bitiş zamanı ile hükmü mezheplere göre farklılık gösterebildiğinden, kişinin bağlı olduğu mezhebin ilmihal bilgilerine göre hareket etmesi uygun olur.

Güzel Ahlak ve İnsanlara İyilik

Arefe gününü değerlendirmek yalnızca camide veya evde yapılan ibadetlerle sınırlı değildir. İnsanlara güzel davranmak, kimseyi incitmemek, ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, komşuların gönlünü almak ve çevremizdeki insanlara karşı merhametli olmak da Allah'ın rızasını kazandırabilecek davranışlardandır.

Mümin, Arefe gününde özellikle diline dikkat etmeli; gıybet, iftira, yalan, hakaret ve kötü sözlerden uzak durmalıdır.

Arefe Gününü Boş Geçirmemek

Arefe gününün en güzel şekilde değerlendirilmesi, kişinin bütün gününü yalnızca belirli bir ibadete ayırması anlamına gelmez. Önemli olan, gün içerisinde mümkün olduğunca Allah Teâlâ'yı hatırlamak ve salih amellere yönelmektir.

Bir kimse oruç tutabiliyorsa oruç tutabilir; Kur’an okuyabilir, dua edebilir, istiğfar edebilir, sadaka verebilir ve ailesiyle güzel vakit geçirebilir.

Maddi imkânı olmayan kişi ise sadaka veremese bile güzel söz söyleyebilir, dua edebilir, bir Müslümanın gönlünü alabilir ve Allah'ı zikredebilir.

Böylece Arefe günü, oruç, Kur’an, dua, zikir, istiğfar, salavat, sadaka, tövbe ve güzel ahlak gibi birçok salih amelle değerlendirilebilir.

Sahabeden Örnekler

Hz. Ömer’in Hassasiyeti

Ömer bin Hattâb Arefe günü ümmet için çok dua ederdi. Dinin kemale erdiğini bildiren ayetin bu günde inmesini büyük nimet kabul ederdi.

Abdullah bin Abbas’ın İbadeti

Abdullah bin Abbas Arefe gününü Kur’an okuyarak ve dua ederek geçirirdi.

Ali radıyallahu anh’ın Nasihati

Ali bin Ebû Tâlib şöyle buyurmuştur:

• “Arefe günü Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin.”

Süfyan es-Sevrî rahimehullah

Arefe günü ağlar ve şöyle derdi:

“Bugün affedilmeyen kimse gerçekten mahrum kalmıştır.”

İbretlik Olaylar

Günahkâr Adamın Tövbesi

Selef âlimleri arasında anlatılan bir kıssaya göre büyük günahlar işleyen bir adam Arefe günü ellerini kaldırıp uzun süre ağladı ve şöyle dedi:

“Allah’ım! İnsanlar beni affetmese bile Sen affedicilerin en hayırlısısın.”

Gece boyunca tövbe etti. Sabah olduğunda salih kimseler onun yüzündeki nuru fark ettiler. Bu olay samimi tövbenin insanı değiştirdiğini göstermektedir.

Ağlayan Âlim

Bir âlim Arefe günü sürekli ağlıyordu. Kendisine:

• “Neden ağlıyorsun?”diye sorulduğunda şöyle cevap verdi:“Bugün affedilmeyen kimse hangi gün affedilecek?”

Bu söz Arefe gününün ne kadar büyük bir rahmet günü olduğunu göstermektedir.

Arefe Gününde Yapılmaması Gerekenler

1. Gaflet ve boş vakit geçirmek

Arefe günü, ibadet ve zikirle değerlendirilmesi gereken bir gündür. Gereksiz sohbetler, uzun ekran kullanımı ve faydasız meşguliyetler kalbi gaflete sürükleyebilir.

2. Günah ve haram davranışlar

Yalan, gıybet, kırıcı sözler, kul hakkına giren davranışlar gibi günahlar bu mübarek günün bereketini azaltır. Arefe günü, özellikle kalbi temiz tutmak gerekir.

3. İbadetleri ihmal etmek

Namazı terk etmek, dua ve istiğfardan uzak kalmak bu günün manevi fırsatını kaçırmak anlamına gelir. Arefe günü ibadetle ihya edilmelidir.

4. Kalbi kin ve öfkeyle doldurmak

Bu gün, affetmenin ve bağışlanmanın yoğun olduğu bir zamandır. Bu yüzden kin, nefret ve düşmanlık duygularından uzak durmak gerekir.

5. Aşırı dünyevi meşguliyetlere dalmak

Alışveriş, gereksiz geziler ve dünya işleriyle aşırı meşgul olmak, Arefe gününün manevi atmosferini zayıflatabilir.

Teşrik Tekbirleri ve Önemi

Teşrik tekbirleri, Kurban Bayramı günlerinde Arefe sabahından başlayarak bayramın 4. günü ikindi namazına kadar, farz namazların ardından getirilen özel tekbirlerdir. Müslümanlar bu günlerde Allah’ı yüceltir ve şükürlerini ifade ederler.

Teşrik tekbirleri, belirli günlerde farz namazlardan sonra bir defa getirilen şu zikirdir:

اللّٰهُ أَكْبَرُ اللّٰهُ أَكْبَرُ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ وَاللّٰهُ أَكْبَرُ اللّٰهُ أَكْبَرُ وَلِلّٰهِ الْحَمْدُ

“Allah en büyüktür. Allah’tan başka ilah yoktur. Allah en büyüktür, hamd Allah’a aittir.” 

🕌 Teşrik Tekbirlerinin Önemi

1. Allah’ı Yüceltmenin Bir İfadesidir

Bu tekbirler, Müslümanların her namazdan sonra Allah’ın büyüklüğünü hatırlamasını sağlar.

2. Şükür ve Nimet Bilincini Güçlendirir

Kurban Bayramı, teslimiyet ve şükür bayramıdır. Teşrik tekbirleri bu şükrü sürekli hale getirir.

3. Toplumsal Birlik Oluşturur

Dünyanın her yerindeki Müslümanlar aynı günlerde aynı zikirleri yaparak manevi bir birlik oluşturur.

4. Sahabe Uygulamasıdır

Sahabeden İbn Ömer (r.a.) ve Ebû Hüreyre (r.a.)’nin bu günlerde tekbir getirdiği rivayet edilmiştir. Bu da ibadetin köklü bir sünnet olduğunu gösterir.

5. Bayramın Manevi Ruhunu Canlı Tutar

Sadece bir bayram sevinci değil, aynı zamanda Allah’a yöneliş ve zikir günleri olduğunu hatırlatır.

• 🏷Not

Hanefî mezhebine göre vacip

Diğer mezheplerde çoğunlukla sünnet-i müekkede

Arefe Gününün Manevi Hikmetleri

Arefe günü, İslam’da büyük bir rahmet ve bağışlanma kapısının açıldığı mübarek zamanlardan biridir. Kurban Bayramı’ndan bir gün önce olan bu özel gün, hem hac ibadetinin zirve noktası hem de tüm Müslümanlar için manevi bir arınma fırsatıdır.

1. Dua ve tövbenin kabulüne vesile olması

Arefe günü yapılan duaların makbul olacağına dair rivayetler bulunmaktadır. Müminler bu günü, geçmiş günahlarından arınmak ve Allah’a yönelmek için önemli bir fırsat olarak görürler. Kalpten yapılan tövbeler, bu mübarek zamanın bereketiyle daha derin bir anlam kazanır.

2. Rahmet ve mağfiret günüdür

Arefe günü, Allah’ın kullarına rahmetinin bol olduğu günlerden biridir. Müslümanlar bu günde bağışlanma umuduyla ibadet eder, zikir ve istiğfarla vakit geçirirler. Bu yönüyle arefe, manevi temizlenme günüdür.

3. Hac ibadetinin en önemli rükünlerinden biri

• Hac ibadetinde Arafat’ta vakfe yapmak, haccın en temel şartlarından biridir. Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) “Hac, Arafat’tır” buyruğu, bu günün önemini açıkça ortaya koyar. Arefe günü, hacıların Arafat’ta Allah’a yöneldiği büyük bir kulluk anıdır.

4. Oruç ile fazilet kazanılan gün

Arefe günü oruç tutmak, geçmiş ve gelecek bir yıllık günahlara kefaret olacağına dair rivayetlerle teşvik edilmiştir. Bu nedenle Müslümanlar için bu gün, ibadetle değerlendirilmesi gereken kıymetli bir zamandır.

5. Kalp arınması ve manevi yenilenme

Arefe günü, insanın kendini muhasebeye çekmesi için önemli bir fırsattır. Nefsini sorgulayan, hatalarını gören ve Allah’a yönelen kişi için bu gün, manevi bir yenilenme kapısıdır.

Genel Değerlendirme

Arefe günü, Müslüman için büyük bir fırsat, rahmet ve bereket mevsimidir. Özellikle Zilhicce ayının dokuzuncu günü olan Arefe, ibadetlerin ve duaların yoğunlaştırılması gereken müstesna zamanlardan biridir. Bu kıymetli günü sadece sıradan bir gün gibi geçirmek yerine Allah Teâlâ’ya daha fazla yönelmek, günahlardan tövbe etmek ve hayırlı amelleri artırmak müminin kazancını artıracaktır.

Arefe günü;

• Rahmet günüdür.
• Dua ve niyaz günüdür.
• Bağışlanma ve mağfiret ümidinin güçlendirildiği bir gündür.
• Tövbe ve Allah’a dönüş günüdür.
• Zikir ve tesbihatla kalbin huzur bulduğu bir gündür.
• Kur’an-ı Kerîm okuyarak Allah’ın kelamıyla meşgul olma günüdür.
• Sadaka ve hayırlarla sevap kazanma fırsatıdır.
• Allah Teâlâ’ya yakınlaşmak ve O’nun rızasını aramak için değerli bir zamandır.

Mümin, Arefe gününün manevi atmosferinden mümkün olduğunca istifade etmeye çalışmalıdır. Gün içerisinde farz ibadetlerini hassasiyetle yerine getirmeli, nafile ibadetlerini artırmalı, bolca dua ve istiğfar etmelidir. Kalbini dünya meşguliyetlerinden mümkün olduğunca uzaklaştırarak Allah Teâlâ’yı zikretmeye, Kur’an okumaya ve O’nun rızasını kazandıracak amellere yönelmelidir.

Bu mübarek günde insan yalnızca kendi günahları için değil; anne ve babası, ailesi, yakınları, bütün Müslümanlar ve ümmet için de dua edebilir. Hastalara şifa, sıkıntı içinde olanlara ferahlık, borçlulara kolaylık, mazlumlara yardım ve vefat eden müminlere rahmet dilemek güzel dualar arasında yer alır.

Arefe günü aynı zamanda kişinin kendi hayatını muhasebe etmesi için önemli bir fırsattır. Mümin geçmişte yaptığı hataları düşünmeli, işlediği günahlardan samimi bir şekilde tövbe etmeli ve gelecekte daha güzel bir hayat yaşamaya niyet etmelidir. Gerçek tövbe yalnızca dil ile "Estağfirullah" demekten ibaret değildir. Günahı terk etmek, pişman olmak ve tekrar aynı günaha dönmemeye azmetmek de tövbenin önemli unsurlarındandır.

Arefe gününde istiğfarı çoğaltmak, kalbi Allah Teâlâ’ya yöneltmek ve samimi bir şekilde bağışlanma dilemek büyük önem taşır. İnsan ne kadar günah işlemiş olursa olsun Allah’ın rahmetinden ümit kesmemelidir. Çünkü müminin kulluk hayatında ümit ve korku dengesi daima korunmalıdır.

Bu mübarek günde sadaka vermek ve ihtiyaç sahiplerini sevindirmek de güzel amellerdendir. Bir fakirin ihtiyacını karşılamak, bir yetime yardım etmek, bir yakının gönlünü almak veya bir Müslümanın sıkıntısını gidermek gibi ameller kişinin sevap kazanmasına vesile olabilir.

Arefe günü oruç tutmak da özellikle hac ibadetini yerine getirmeyen Müslümanlar açısından faziletli nafile ibadetlerden biridir. Ancak hacda bulunan kimselerin Arefe günü oruç tutması konusunda farklı değerlendirmeler bulunduğu ve hac ibadetinin gerektirdiği güç ve şartların dikkate alınması gerektiği unutulmamalıdır.

Ayrıca Arefe gününde tekbir, tehlil, tahmid ve zikirleri artırmak, Allah Teâlâ’yı çokça anmak müminin kalbini canlı tutar. Özellikle teşrik tekbirlerinin zamanı ve hükmü konusunda mezhepler arasında bazı farklılıklar bulunduğundan, kişinin bağlı olduğu ilmî geleneğe göre hareket etmesi uygun olur.

Arefe günü, Kur’an-ı Kerîm okumak için de güzel bir fırsattır. Mümin, Kur’an’ın anlamını düşünerek okumaya, ayetler üzerinde tefekkür etmeye ve öğrendiği hükümleri hayatına aktarmaya gayret etmelidir. Çünkü asıl amaç yalnızca Kur’an’ı okumak değil, onun rehberliğini hayatımıza taşımaktır.

Bunun yanında Arefe günü kul hakkından sakınmak, kırgınlıkları gidermek, insanlarla helalleşmek ve gönülleri hoş tutmak da önemlidir. İbadetlerin yanında güzel ahlakın da Allah’ın rızasına götüren önemli bir yol olduğu unutulmamalıdır.

Sonuç olarak Arefe günü, Müslümanın kendisini yenilemesi, Rabbine yönelmesi ve ahiret hayatını düşünmesi için büyük bir fırsattır. Bu günü alışveriş, eğlence ve dünyevî hazırlıklarla tamamen tüketmek yerine ibadet ve dua için de mutlaka zaman ayırmak gerekir.

Nice insanlar için bir Arefe günü, hayatlarında yeni bir başlangıcın vesilesi olabilir. Bir günahın terk edilmesi, samimi bir tövbenin yapılması, bir gönlün alınması, bir ihtiyaç sahibinin sevindirilmesi veya Allah’a içtenlikle yapılan bir duanın insanın hayatında güzel değişikliklere vesile olması mümkündür.

Bu sebeple mümin, Arefe gününü bilinçli değerlendirmeli; namaz, oruç, dua, Kur’an, zikir, istiğfar, salavat, sadaka, tövbe ve güzel ahlak gibi salih amellerle bu mübarek zamandan istifade etmeye çalışmalıdır.

Allah Teâlâ bizleri Arefe gününün rahmetinden, bereketinden ve faziletinden hakkıyla istifade eden kullarından eylesin. Günahlarımızı bağışlasın, tövbelerimizi kabul etsin, dualarımıza hayırlı cevaplar versin. Kalplerimizi iman, ihlas ve takva ile güzelleştirsin. Bizleri kendisine yakınlaşan, kulluğunu samimiyetle yerine getiren ve hayatını İslam’ın güzellikleriyle şekillendiren kullarından eylesin.

Allah Teâlâ başta Arefe günü olmak üzere bütün mübarek vakitleri bizler için hayırlara vesile kılsın. Hanelerimize huzur ve bereket, gönüllerimize iman ve sükûnet, hastalarımıza şifa, dertlilerimize ferahlık, borçlularımıza kolaylık, muhtaçlarımıza yardım nasip eylesin. Vefat eden bütün müminlere rahmet eylesin.

Rabbimizden niyazımız; Arefe gününün manevi bereketinden mahrum kalmamamız, yaptığımız ibadetleri ve duaları kabul etmesi ve bizleri bağışlanmış kulları arasında bulundurmasıdır.

Allah Teâlâ bizleri Arefe gününün faziletinden nasipdar olan, günahlarından samimiyetle tövbe eden, hayırlı amellerini artıran ve Rabbine güzel bir kalple yönelen kullarından eylesin.

Âmin.

Arefe Günü’nün Fazileti ve Önemi – SSS

Sıkça Sorulan Sorular

Arefe günü hangi gündür?

Arefe günü, Zilhicce ayının dokuzuncu günüdür. Kurban Bayramı’ndan bir gün önce olan bu gün, hac ibadetinin en önemli rüknü olan Arafat vakfesinin gerçekleştirildiği gündür.

Arefe gününün fazileti nedir?

Arefe günü, hac ibadeti ve Arafat vakfesi sebebiyle İslam’da önemli ve faziletli günlerden biridir. Hz. Peygamber’den Arefe gününün faziletine ve bu günde yapılan duanın önemine dair hadisler rivayet edilmiştir.

Arefe günü oruç tutulur mu?

Evet. Hac ibadeti için Arafat’ta bulunmayan Müslümanların Arefe günü oruç tutması faziletli bir nafile ibadet kabul edilmiştir. Hz. Peygamber, Arefe orucunun önceki ve sonraki yılın günahlarına kefaret olmasını Allah’tan umduğunu bildirmiştir.

Hacı olan kişi Arefe günü oruç tutmalı mıdır?

Arafat’ta vakfe yapan hacının dua ve ibadetlerini rahatlıkla yerine getirebilmesi önemlidir. Oruç kişinin güçsüz düşmesine sebep olacaksa tutmaması daha uygun görülmüştür. Hz. Peygamber’in Arafat’ta Arefe günü oruç tutmadığına dair rivayetler bulunmaktadır.

Arefe günü hangi ibadetler yapılabilir?

Arefe günü farz ibadetlerin yanında dua, zikir, istiğfar, tövbe, Kur’an-ı Kerîm tilaveti, salavat, sadaka ve diğer salih amellerle değerlendirilebilir. Ancak Arefe gününe özel olduğu kesin bir delille sabit olmayan ibadetleri dinî bir zorunluluk gibi görmek doğru değildir.

Arefe günü dua etmenin fazileti var mıdır?

Evet. “Duaların en hayırlısı Arefe günü yapılan duadır” anlamındaki hadis sebebiyle Arefe günü dua etmeye önem verilmiştir. Mümin bu günü Allah’a yönelerek dua, tövbe ve istiğfarla değerlendirebilir.

Arefe günü hangi zikir okunabilir?

Arefe günü tevhid, tekbir, tahmid, tehlil ve istiğfar gibi zikirler yapılabilir. Rivayet edilen önemli zikirlerden biri, Allah’ın birliğini ve kudretini ifade eden “Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh...” zikridir.

Arefe günü teşrik tekbirleri ne zaman başlar?

Hanefî mezhebinde teşrik tekbirleri Arefe günü sabah namazından sonra başlar ve Kurban Bayramı’nın dördüncü günü ikindi namazının ardından sona erer. Diğer mezheplerde bazı ayrıntılarda farklı görüşler bulunmaktadır.

Arefe günü Kur’an-ı Kerîm okunur mu?

Evet. Kur’an-ı Kerîm okumak her zaman faziletli bir ibadettir. Arefe günü de müminler Kur’an okuyarak, dua ederek, zikir ve istiğfar ederek bu faziletli vakti değerlendirebilirler.

Arefe günü tövbe ve istiğfar etmek önemli midir?

Evet. Arefe günü Allah’ın rahmetini ve mağfiretini umarak samimi şekilde tövbe etmek, günahlardan uzaklaşmak ve istiğfar etmek güzel amellerdendir. Mümin bu günü Allah’a yönelme ve manevi yenilenme fırsatı olarak değerlendirebilir.

📚Kaynakça

Kur’an-ı Kerîm
Mâide, 5/3; Fecr, 89/1-2; Bürûc, 85/3.

Sahîh-i Buhârî
Buhârî, el-Câmiʿu’s-Sahîh, “Hac” bölümü.

Sahîh-i Müslim
Müslim, el-Câmiʿu’s-Sahîh, “Sıyâm” ve “Hac” bölümleri. Arefe orucu ve Arefe gününün faziletiyle ilgili rivayetler.

Sünen-i Tirmizî
Tirmizî, es-Sünen, “Deavât” bölümü; Arefe günü duasıyla ilgili rivayet.

İbn Kesîr
İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, Mâide sûresi 3. ayetin tefsiri.

İmam Nevevî
Nevevî, el-Minhâc Şerhu Sahîhi Müslim b. el-Haccâc, Arefe günü ve ilgili hadislerin şerhi.

İmam Kurtubî
Kurtubî, el-Câmiʿ li-Ahkâmi’l-Kur’ân, Fecr sûresi ve ilgili ayetlerin tefsiri.

TDV İslâm Ansiklopedisi – “Arefe”
Arefe gününün anlamı, Arafat vakfesi, Arefe orucu ve teşrik tekbirleri hakkında bilgiler.

TDV İslâm Ansiklopedisi – “Arafat”
Arafat’ın hac ibadetindeki yeri ve Arefe günü gerçekleştirilen vakfe hakkında bilgiler.

İslâm İlim Meclisi
Arefe Günü’nün Fazileti ve Önemi, 2026.